In de Amstelland-gemeenten is de bibliotheek nog goed vertegenwoordigd, maar dat geldt niet voor alle gemeenten in Nederland. Zestien van de in totaal 355 gemeenten in Nederland had in 2019 geen volwaardig bibliotheek, liet de Raad van Cultuur onlangs weten. Een kwalijke zaak, vindt de raad, niet alleen als het gaat om het bevorderen van het lezen en de leesvaardigheid onder jong en oud. Inwoners van de zestien gemeenten worden ook verstoken van andere voorzieningen, zoals educatie, debat en de mogelijkheid om kennis te maken met kunst en cultuur.

BELANGRIJKE TAAK En alsof dat nog niet genoeg is: in gemeenten waar de bibliotheek nog wel bestaat staat deze onder druk, omdat gemeentebesturen minder geld voor de bieb over hebben, aldus de Raad van Cultuur. In Aalsmeer, Amstelveen en Uithoorn gaat dat echter nog goed, verzekert directeur Daphne Janson. "Het contact met de gemeenten is goed. Ze zien dat we een belangrijke taak hebben. Ze volgen ons kritisch, maar dat is niet erg. Het zorgt ervoor dat we goed blijven kijken naar wat we doen en hoe we nog beter kunnen laten zien wat de bibliotheek voor de samenleving betekent."

"In deze tijd met een overvloed aan informatie, willen we een punt zijn waar je terecht kunt met al je vragen. Hier kun je informatie zoeken, vinden en leren gebruiken, bijvoorbeeld wat betreft het beoordelen van de betrouwbaarheid. De rol van informatiepunt hadden we vroeger ook al. Naast boeken is er nu een digitale wereld bijgekomen."

ONLINE MAGAZINE Dat is terug te zien aan de vorm van de meerjarenvisie. Deze heeft de vorm van een online magazine, met daarin een aantal filmpjes waarin medewerkers van de bibliotheek vertellen over speerpunten. Janson licht drie speerpunten toe. Zo wil de bibliotheek onder meer aansluiten bij het leesoffensief, opgezet door onder meer de Raad van Cultuur. Digitale vaardigheden is ook een belangrijk onderwerp voor de bieb, evenals het culturele aanbod.

PISA ONDERZOEK "Uit de resultaten van het PISA (Programme for International Student Assessment) onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van vijftienjarigen in Nederland afneemt. PISA is een internationaal onderzoek waarin de prestaties van 15-jarigen uit 79 landen worden gemeten. In Nederland wordt steeds minder gelezen. Vooral langere teksten, die vragen om geconcentreerd lezen, laat men liever links liggen. Daardoor gaat de leesvaardigheid achteruit. Dat is geen goede ontwikkeling: het beïnvloedt de prestaties op school, en later het functioneren in de samenleving. Het heeft ook implicaties voor de maatschappij als geheel. Wellicht is het in de toekomst anders, maar nu is leesvaardigheid heel belangrijk om je zelfstandig te kunnen redden in onze maatschappij. Die vaardigheid moet je leren en onderhouden."

Niet alleen leesvaardigheid wordt getraind door het lezen. Ook biedt lezen inspiratie en geeft het de kans om te fantaseren. Dankzij het lezen kan men zich inleven in een ander, en zich verplaatsen in diens gedachten en gevoelens. Daarmee is het lezen belangrijk voor het ontwikkelen van empathisch vermogen.

SCHOOL, OUDERS, BIEB In het bevorderen van het lezen ziet de bibliotheek voor zichzelf een belangrijke rol, in samenwerking met scholen en ouders. Samen kunnen ze het kind stimuleren om te lezen. Bijvoorbeeld door het goede voorbeeld te geven. "Bij een baby kun je al beginnen met voorlezen." Ook in de jaren erna is voorlezen belangrijk. Sleutelwoord voor alle kinderen is het bevorderen van 'leesplezier'. Want Als je ergens plezier in hebt doe je het vaker en wordt je er beter in. "Dat doen we bijvoorbeeld door een rijk aanbod aan boeken te hebben. We werken bovendien met heel veel scholen structureel samen binnen de aanpak van 'De bibliotheek op school'. Daarin leiden we bijvoorbeeld leerkrachten op tot leescoördinator, geven lessen, ondersteunen bij het formuleren van leesbeleid voor de school en kunnen we een monitor inzetten waarmee we ontwikkelingen in leesgedrag, leesmotivatie en informatievaardigheden kunnen volgen.

DIGITALE VAARDIGHEDEN Digitale vaardigheden zijn tegenwoordig minstens zo belangrijk. Ook hier heeft de bibliotheek een taak. Zo wordt gewerkt aan de oprichting van een infopunt digitale overheid, waar mensen terecht kunnen met vragen over digitale overheidszaken. "Wij kunnen mensen indien nodig verwijzen naar de juiste instanties." Voor 'digibeten' worden bovendien gratis cursussen computervaardigheden gegeven. Elke maandagochtend is er de cursus Klik en Tik – waarin mensen de basis krijgen uitgelegd. In de vervolgcursus leert men onder meer een Digid aan te maken en te gebruiken. "We horen van mensen dat ze het heel leuk vinden om zo'n cursus te volgen. Vaak zeggen ze dat ze het veel eerder hadden moeten doen. Je merkt dat mensen in veel gevallen een drempel over moeten, bijvoorbeeld bij het gebruik van hun Digid. Ze zijn bang iets verkeerds aan te klikken en gehackt te worden."

CULTURELE REURING Culturele reuring veroorzaken, met laagdrempelige activiteiten. De bibliotheek wil mensen laten kennismaken met kunst en cultuur. Daarom worden geregeld activiteiten georganiseerd in de bibliotheek. Van lezingen tot een internationaal voorleesfestival, zoals onlangs in de bibliotheek aan het Stadsplein. Daarbij wordt de samenwerking met inwoners en organisaties gezocht. In Aalsmeer werkte de bieb mee aan de Historische dag, in Uithoorn aan een taalfeest en de zoektocht naar een dorpsdichter. In Amstelveen is de bieb een van de partners van het Amstelveens Boekenfeest (8 maart in ANNA).

VOOR IEDEREEN De bibliotheek wil bovenal een plek zijn voor iedereen. "Juist in deze samenleving, waar het contact tussen verschillende bevolkingsgroepen niet meer zo vanzelfsprekend is, is de bibliotheek de plek waar iedereen samenkomt. In een tijd van polarisatie, waar iedereen heel snel zijn mening klaar heeft, kan de bibliotheek door het stellen van de juiste vragen mensen wat langer laten nadenken over een onderwerp." Goed bezocht wordt de bibliotheek in ieder geval. De vestiging aan het Stadsplein verwelkomde vorig jaar zo'n 400 duizend bezoekers, 5 procent meer dan het jaar ervoor.

Benieuwd naar de meerjarenvisie van de bieb? Deze is hier te vinden: https://www.debibliotheekamstelland.nl/over/meerjarenvisie.html