Datacenters spelen een belangrijke rol in de snel groeiende digitale wereld. Alles wat online gebeurt, loopt via computerservers die in deze centra staan. Datacenters zijn daarmee onmisbare voorzieningen geworden voor bewoners, bedrijven en instellingen. Maar ze nemen ook veel ruimte in en leggen vanwege het hoge energieverbruik een groot beslag op het elektriciteitsnet. Datacenters variëren qua stroomgebruik van 20 tot 80 MegaVolt Ampère (MVA). Dat is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van steden van 35.000 en 140.000 inwoners. 

BOUWSTOP De Nederlandse datacentersector groeide de afgelopen zeven jaar met gemiddeld 10 tot 15 procent per jaar.  De datacenters staan verspreid over heel het land, met een zwaartepunt in Amsterdam. Ook Haarlemmermeer (met name Schiphol-Rijk) is in trek als vestigingslocatie. Omdat bij beide gemeenten beleid ontbrak om de groeiende vraag te kunnen reguleren, besloten de gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer in juni 2019 om alle bouwvergunningen voor nieuwe datacenters voor een jaar op te schorten.

STRENGE VOORWAARDEN Inmiddels hebben beide gemeenten vestigingsvoorwaarden opgesteld. Haarlemmermeer stelt daarbij strenge voorwaarden. Alleen de meest innovatieve, duurzame en groene datacenters zijn volgens de Haarlemmermeerse wethouder Marja Ruigrok welkom. Het gemeentebestuur heeft een aantal bedrijventerreinen aangewezen (met name in en om Schiphol-Rijk) waar datacenters zich nog kunnen vestigen en uitbreiden. Alle andere bedrijventerreinen, het landelijk gebied en woongebieden worden uitgesloten. Haarlemmermeer zet daarbij in op concentratie en een gematigde groei van het aantal datacenters tot 2030. 

RUIMTE OP Na 2030 raakt de ruimte voor groei van datacenters volgens het gemeentebestuur op en moet er elders in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) een nieuwe plek zijn waar datacenters zich kunnen ontwikkelen. Daarbij wordt vooral gedacht aan de provincie Flevoland. Die provincie is nu ook al in beeld als vestigingsplek. Onlangs werd bekend dat in Zeewolde het grootste datacenter van Nederland zal verrijzen. Het centrum krijgt vijf hallen met servers en wordt groter dan de datacenters van Microsoft in Middenmeer of Google in Eemshaven.  

RESTWARMTE VOOR WONINGEN Ook Amsterdam heeft vestigingsvoorwaarden opgesteld. Ook hier maakt het nieuwe beleid maakt tot 2030 selectieve groei van het aantal datacenters in bestaande clusters binnen Amsterdam mogelijk. Nieuwe datacenters zijn welkom, maar wel op beperkte schaal en onder strenge voorwaarden op het gebied van energie, ruimtelijke inpassing en het leveren van restwarmte voor de verwarming van woningen. In het nieuwe beleid zijn voorwaarden opgenomen op het gebied van energieverbruik, waterverbruik voor koeling, restwarmte, ruimtelijke inpassing en circulair bouwen. Zo moeten datacenters met een vermogen van meer dan 80 MVA een eigen inkoopstation aanleggen om te voorkomen dat het elektriciteitsnet teveel wordt belast en er voldoende ruimte op het net blijft voor de andere opgaven van Amsterdam. Ook moeten datacenters elektriciteit duurzaam inkopen en de restwarmte die vrijkomt gratis beschikbaar stellen, zodat die benut kan worden voor het verwarmen van woningen.

De gemeente Amsterdam staat groei van het aantal datacenters beperkt toe in bestaande clusters. Het is alleen mogelijk om datacenters te vestigen in de gebieden Amstel III, Science Park, Schinkelkwartier, Haven/Haven-Stad. Tot 2030 mag de gemiddelde groei van datacenters per jaar maximaal 67 megavolt ampère (MVA) zijn. 

AMSTELVEEN In Amstelveen zijn sinds jaar en dag al onder meer datacenters van ABN/Amro gevestigd. Maar in verband met de groeiende vraag vanuit de informatietechnologie-sector gaat de gemeente nu ook een datacenterbeleid opstellen om vestigingsvoorwaarden te kunnen stellen. Daarbij is volgens het college zorgvuldige afweging van diverse belangen noodzakelijk. Het gaat daarbij om economische belangen, ruimtelijke keuzes, landschappelijke inpassing, energiebeheerdersperspectief en duurzaamheidsbelangen. 'De lijn die Haarlemmermeer voorstaat lijkt in beginsel ook een goede basis voor een Amstelveens datacenterbeleid,' aldus het college.